Aktualności

  • Źródło: Fotolia © alexkich

Planowane zmiany w dostępie cudzoziemców do polskiego rynku pracy

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przekazało do konsultacji publicznych projekt nowelizacji ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i niektórych innych ustaw, którego głównym celem jest wdrożenie przepisów tzw. dyrektywy o pracownikach sezonowych.

Najważniejsze propozycje zmian to przede wszystkim:

  • rozbudowanie obecnego systemu dopuszczania cudzoziemców do polskiego rynku pracy, czego efektem będzie wprowadzenie bardziej złożonej procedury w przypadku krótkoterminowego i sezonowego zatrudniania cudzoziemców: obok zezwoleń na pracę, które mogą zostać wydane przez wojewodę na okres do trzech lat, wprowadzone zostaną dwa dodatkowe typy zezwoleńna pracę sezonową (w określonych sektorach wyznaczanych w rozporządzeniu wykonawczym) i krótkoterminową (we wszystkich sektorach nieobjętych zezwoleniem na pracę sezonową) – które wydawane będą przez starostę w przypadku wykonywania pracy przez okres odpowiednio ośmiu i sześciu miesięcy w roku kalendarzowym.

W przypadku zezwolenia na pracę sezonową, będą się mogli o nie ubiegać obywatele wszystkich państw trzecich, co stanowi znaczne rozszerzenie zakresu w stosunku do wykorzystywanego obecnie systemu oświadczeń obejmującego obywateli tylko sześciu wybranych krajów.

Procedura wydania ww. zezwolenia na pracę będzie miała następujący przebieg: co do zasady, wymagane będzie przeprowadzenie testu rynku pracy (z obowiązku tego będą jednak zwolnieni obywatele państw uprawnieni obecnie do wykonywania pracy w związku z zarejestrowanym dla nich oświadczeniem o zamiarze powierzenia pracy); jeżeli będą spełnione wszystkie warunki wydania zezwolenia, wniosek będzie wpisany do rejestru, do którego dostęp będą posiadali także konsulowie; cudzoziemiec, poinformowany przez pracodawcę o zarejestrowaniu wniosku oraz o zawartych w nim warunkach, będzie na  tej podstawie starał się o uzyskanie wizy na wjazd, a po przyjeździe, gdy cudzoziemiec stawi się u pracodawcy, wydawane będzie przez starostę zezwolenie na pracę, uprawniające do legalnego wykonywania pracy (w ten sposób organy będą posiadały informację, jak wielu cudzoziemców rzeczywiście stawiło się u pracodawcy, a wydane zezwolenie zostało wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem).

Cudzoziemiec będzie miał możliwość co najmniej jednokrotnego przedłużenia zezwolenia oraz jednokrotnej zmiany pracodawcy bez konieczności opuszczania Polski, jeżeli będzie się to mieściło w maksymalnym okresie pracy sezonowej (odbywać się to jednak będzie wraz z weryfikacją, czy nadal spełnione są warunki wydania zezwolenia na pracę sezonową).

W przypadku, gdy praca miałaby być kontynuowana na tych samych warunkach co poprzednio, stosowana będzie prosta procedura zmiany terminu, bez przeprowadzania testu rynku pracy, nawet jeśli było to wcześniej wymagane (w sytuacji gdy istnieć będzie podejrzenie, że wskazane warunki nie są respektowane, organ będzie informował PIP i ZUS w celu przeprowadzenia kontroli). W przypadku zmiany warunków wykonywania pracy konieczne będzie ich ponowne sprawdzenie (cudzoziemiec będzie jednak uprawniony do wykonywania pracy w trakcie procedury).

W przypadku chęci ponownego wjazdu cudzoziemca do Polski w celu wykonywania pracy sezonowej, wniosek dotyczący pracy sezonowej danego cudzoziemca u tego samego pracodawcy rejestrowany będzie w systemie, a na jego podstawie cudzoziemiec byłby uprawniony do ubiegania się o uzyskania wizy w roku wystawienia zezwolenia oraz w dwóch kolejnych latach (warunkiem takiego trzyletniego wpisu byłoby udokumentowane, legalne zatrudnienie u tego samego pracodawcy co najmniej raz w poprzednich pięciu latach). W takim przypadku nie byłoby konieczne przedstawienie informacji starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy.

Cudzoziemiec, składając wniosek wizowy, będzie musiał zadeklarować, iż posiada zakwaterowanie (w tym celu będzie mógł przedstawić umowę z pracodawcą dotyczącą zakwaterowania, inną umowę najmu lub oświadczenie, iż będzie posiadał odpowiednie zakwaterowanie i posiada na to wystarczające środki).

Co się z kolei tyczy systemu wykonywania pracy krótkoterminowej to będzie on dotyczyć obywateli wybranej grupy państw, czyli obywateli państw, którzy obecnie korzystają z systemu oświadczeń (Ukrainy, Rosji, Białorusi, Mołdawii, Armenii i Gruzji). Sprecyzowane zostaną warunki, jakie podmioty mogą ubiegać się o uzyskanie ww. zezwolenia i będą to podmioty, które prowadzą gospodarstwo rolne, osoby fizyczne (jeśli jest ona wykonywana na rzecz ich gospodarstwa domowego, zwłaszcza dotyczy to prac pielęgnacyjno-opiekuńczych), prowadzą działalność gospodarczą przez okres 12 miesięcy (jeśli wskazany okres jest krótszy to wymagane będzie, by w momencie złożenia wniosku podmiot zatrudniał co najmniej jednego pracownika przez okres co najmniej trzech miesięcy, bądź by podmiot ten prowadził działalność statutową;

  • wprowadzenie rozwiązań pozwalających na ograniczenie zidentyfikowanych nadużyć związanych z funkcjonowaniem systemu oświadczeń (np. zjawiska wyłudzania wiz) i uszczelnienie zapisów w zakresie wydawania zezwoleń na pracę (np. zawyżanie wymagań na danym stanowisku pracy, które w praktyce prowadziło do obchodzenia zasady komplementarności zatrudnienia cudzoziemców na polskim rynku pracy lub tworzenie spółek wybranych lub udzielanie prokury w celu obchodzenie wymogu uzyskania zezwolenia na pracę), w tym m.in.:
    • gromadzenie informacji na temat faktycznej rejestracji wniosku o wydanie zezwolenia w systemie informatycznym, do którego dostęp mieć będą konsulowie (celem tego rozwiązania jest odciążenie urzędów pracy, które zobowiązane są obecnie do udzielania konsulom informacji na temat dokumentów zarejestrowanych w urzędzie oraz ograniczenie nadużyć, jakie mają miejsce w związku z fałszowaniem  rejestrowanych oświadczeń),
    • wprowadzenie nowych przesłanek odmowy wydania oraz uchylenia zezwolenia na pracę, w tym: jeśli okoliczności sprawy wskazują, że wniosek o wydanie zezwolenia na pracę został złożony bez związku z rzeczywistym zamiarem powierzenia pracy cudzoziemcowi lub że zezwolenie będzie wykorzystane przez cudzoziemca w celu innym niż wykonywanie pracy dla danego podmiotu, a także w sytuacji, gdy wydanie zezwolenia jest uzależnione od uzyskania informacji starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy (dokonanie oceny spełniania wymogów przez organ orzekający będzie miało charakter formalny, np. organ będzie mógł zażądać udokumentowania kwalifikacji zawodowych cudzoziemca i przebiegu dotychczasowej pracy cudzoziemca  i porównać je z ofertą podmiotu złożoną w celu uzyskania informacji starosty),
    • wprowadzenie zmiany, dzięki której komplementariusze w spółkach komandytowych i komandytowo-akcyjnych oraz prokurenci zostaną objęci wymogiem posiadania zezwolenia na pracę na takich samych zasadach, jak członkowie zarządu w zarządach osób prawnych,
    • wprowadzenie opłaty w wysokości 30 złotych za złożenie wniosku w procedurze o wydanie zezwolenia na pracę sezonową i krótkoterminową;
  • wprowadzenie nowej przesłanki wydania zezwolenia na pracę, jaką ma być kryterium minimalnego wynagrodzenia za pracę cudzoziemca (w celu uwzględnienia sytuacji, w których ze względu na specyfikę pracy trudno stosować wymóg porównywalności wynagrodzenia, jak również sytuacji, w których cudzoziemcy pracujący na podstawie umów cywilnoprawnych otrzymując bardzo niskie wynagrodzenia);
  • wprowadzenie w przypadku wydawania zezwoleń na pracę sezonową i krótkoterminową procedury administracyjnej, umożliwiając odmowę wydania zezwolenia i odwołania się od decyzji odmownej;
  • rozszerzenie obowiązku zawarcia z cudzoziemcem umowy w formie pisemnej oraz przedstawienia cudzoziemcowi przed podpisaniem umowy jej tłumaczenia na język zrozumiały dla cudzoziemca (związany dotychczas z zezwoleniem na pracę) na przypadki powierzenia pracy cudzoziemcowi zwolnionemu z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę (w celu ochrony cudzoziemca oraz zwiększenia efektywności kontroli legalności zatrudnienia cudzoziemców).

Warto podkreślić, iż wprowadzona przez dyrektywę procedura przyjmowania tego typu pracowników jest określana przez wiele państw UE jako bardzo skomplikowana i sztywna, co nie odpowiada specyfice pracy sezonowej.

Planuje się, że ustawa wejdzie w życie w IV kw. 2016 r.,  z wyjątkiem przepisów dotyczących zezwoleń sezonowego i krótkoterminowego, których wejście planuje się 1 stycznia 2017 r. Termin na implementację dyrektywy upływa 30 września 2016 r.

Z projektem nowelizacji można zapoznać się na stronie MRPiPS.

do góry